گورستان هوش مصنوعی: پروژه‌ها و استارتاپ‌هایی که به مقصد نرسیدند

لتفرم Relay، ابزار خودکارسازی فرایندها با هوش مصنوعی که به‌عنوان رقیبی برای Zapier ساخته شده بود، در ماه اوت به‌طور کامل تعطیل شد. این محصول به کاربران امکان می‌داد جریان‌های کاری ایمیل و تسک‌ها را با عامل‌های هوش مصنوعی خودکار کنند؛ اما با ورود مستقیم غول‌هایی چون گوگل و OpenAI به این حوزه و یکپارچه‌سازی امکانات مشابه در ابزارهای خود، این استارتاپ ۵ ساله دیگر نتوانست دلیلی برای بقا به عنوان یک ابزار مستقل پیدا کند.

اخیراً پلتفرم چت‌بات معروف Character.ai نیز تنها پنج سال پس از آغاز به کار، اعلام ورشکستگی کرد.

جدا از Character.ai و Relay، بسیاری از سرمایه‌گذاری‌های حوزه هوش مصنوعی حتی در شرکت‌های بزرگ مادر نیز دوام نمی‌آورند. طبق داده‌های مؤسسه S&P Global Market Intelligence، حدود ۴۲ درصد از طرح‌های هوش مصنوعی در نهایت توسط شرکت‌های مادر متوقف و رها می‌شوند. دلایل این مسئله متعدد است: کمبود بودجه، چالش‌های فنی، رقابت سنگین، دشواری در مقیاس‌پذیری یا نبود تقاضای واقعی از سوی کاربران.

نتیجه این روند، پدید آمدن «گورستان رو‌به‌رشد هوش مصنوعی» است. در ادامه برجسته‌ترین پروژه‌ها، استارتاپ‌ها و محصولاتی که تعطیل شده، تغییر مسیر داده یا بسیار کمتر از انتظارات ظاهر شده‌اند، بررسی شده‌اند؛ نه صرفاً به عنوان فهرستی از شکست‌ها، بلکه به عنوان درس‌هایی ارزشمند برای کل این صنعت.

لغزش‌های پیاپی OpenAI

حتی بزرگ‌ترین بازیگران نیز مصون نیستند. شرکت OpenAI به عنوان یکی از باارزش‌ترین شرکت‌های خصوصی جهان، تلفات و اشتباهات خاص خود را داشته است:

• طرح ناموفق سوپراپلیکیشن چت‌جی‌پی‌تی: در ماه ژوئیه، OpenAI اپلیکیشن ChatGPT را بازطراحی کرد تا بخش‌های مختلف مانند “Chat”، “Codex” و “Work” را ترکیب کند و نسخه قدیمی را «ChatGPT Classic» نامید. این بازطراحی فوراً با اعتراض کاربران به خاطر پیچیدگی و شلوغی رابط کاربری مواجه شد و شرکت ناچار شد تغییرات را به حالت قبل بازگرداند.
• ChatGPT Atlas و ابزارهای مستقل: مرورگر وب مبتنی بر هوش مصنوعی ChatGPT Atlas کمتر از یک سال دوام آورد و تعطیل شد و ویژگی‌های مفید آن درون چت‌جی‌پی‌تی ادغام گردید.
• عامل Operator و ابزار DALL-E: پروژه «Operator» که به عنوان عاملی برای وب‌گردی و انجام وظایف مستقل کاربر ساخته شده بود، سرنوشت مشابهی پیدا کرد و نقش DALL-E نیز با ادغام تولید تصویر در داخل ChatGPT به شدت کمرنگ شد.
• پلتفرم ویدیویی Sora: پلتفرم اشتراک ویدیوی سورا به دلیل هزینه‌های سرسام‌آور عملیاتی و ناتوانی در حفظ کاربران، در مارس ۲۰۲۶ به کار خود پایان داد.

پروژه هوش مصنوعی سیری (Apple Siri AI)

هنگامی که اپل در سال ۲۰۲۴ از «Apple Intelligence» رونمایی کرد، نسخه ارتقایافته سیری ستاره این نمایش بود؛ دستیاری که قرار بود زمینه و مفهوم را متوجه شود، رویدادهای درون اپلیکیشن‌ها را ببیند و وظایف را پیش ببرد.

با این حال، تأخیرهای پیاپی به دلیل مشکلات مهندسی و باگ‌ها، برنامه‌ها را به تعویق انداخت و حتی به توافق مصالحه ۲۵۰ میلیون دلاری در پی ادعاهای بازاریابی اغراق‌آمیز آیفون ۱۶ منجر شد. نسخه جدید و هوشمند سیری با تأخیر طولانی، ابتدا به صورت آزمایشی در نسخه بتای iOS عرضه شد و سپس برای کاربران انگلیسی‌زبان دردسترس قرار گرفت و پشتیبانی از سایر زبان‌ها به بعد موکول شد.

قابلیت Recall مایکروسافت

مایکروسافت در کنفرانس Build 2024 از قابلیتی به نام Recall رونمایی کرد؛ یک «حافظه تصویری» برای رایانه‌های شخصی مبتنی بر ویندوز که به طور متناوب از صفحه اسکرین‌شات می‌گرفت تا کاربر بتواند در سوابق دیجیتال خود جستجو کند.

این معرفی موج شدیدی از انتقادات پیرامون نقض حریم خصوصی و امنیت به همراه داشت؛ زیرا رکوردی قابل جستجو از حساس‌ترین اطلاعات افراد نظیر رمزهای عبور، پیام‌های شخصی و اطلاعات بانکی ثبت می‌شد. با وجود تعویق یک‌ساله و بازطراحی مجدد، ابزارهای توسعه‌یافته توسط پژوهشگران امنیتی نشان داد که هنوز داده‌های این سیستم قابل استخراج هستند و ابهامات امنیتی آن حل نشده باقی مانده است.

سرویس ایمیل نوشن (Notion Mail)

سرویس Notion Mail در آوریل ۲۰۲۵ به عنوان محصولی با تمرکز بر ساماندهی و خودکارسازی صندوق ایمیل با هوش مصنوعی عرضه شد. با این حال، شرکت متوجه شد کاربران ترجیح می‌دهند از عامل‌های هوش مصنوعی مستقل برای مدیریت ایمیل‌های خود استفاده کنند و استقبال چندانی از آن نشد؛ اتفاقی که به توقف رسمی این سرویس انجامید.

گجت Humane AI Pin

این گجت پوشیدنی بدون شک یکی از معروف‌ترین شکست‌های سخت‌افزاری هوش مصنوعی است. شرکت Humane با جمع‌آوری ۲۳۰ میلیون دلار سرمایه قصد داشت گجتی پوشیدنی را جایگزین تلفن‌های هوشمند کند.

اما این محصول به شدت از ضعف کارایی و عملکرد رنج می‌برد؛ وضعیتی که با انتشار اخطار رسمی درباره خطر آتش‌سوزی کیس شارژ آن وخیم‌تر شد. در نهایت، بخش سخت‌افزاری این شرکت در اوایل ۲۰۲۵ تعطیل شد و بخش عمده دارایی‌های آن توسط HP با قیمت ۱۱۶ میلیون دلار خریداری شد.

گجت Rabbit R1

دستگاه Rabbit R1 یکی دیگر از محصولات پر سر و صدایی بود که در نمایشگاه CES 2024 رونمایی شد و ادعا داشت به عنوان یک همراه هوشمند، کارهای روزمره کاربر را انجام می‌دهد. این شرکت حتی خبر از فروش اولیه ۱۰۰ هزار نسخه داد.

با این حال، نقدهای اولیه نشان داد که محصول بسیار ناپایدار، عملکرد آن غیرقابل اتکا و دسترسی‌های یکپارچه آن به شدت محدود است. این شرکت هنوز به‌طور کامل تسلیم نشده و در حال بازتعریف دستگاه به عنوان یک کنترل‌کننده برای انجام وظایف رایانه‌ای است، هرچند که در تحقق وعده‌های انقلابی اولیه خود ناکام ماند.